Bách Phân Vị Là Gì

  -  

Bách phân vị là gì? Ứng dụng của bách phân vị trong y học

Định nghĩa:

Về mặt ngữ nghĩa:

Bách là nhiều, trăm.

Bạn đang xem: Bách phân vị là gì

Ex: Đại học bách khoa, cửa hàng bách hóa (tạp hóa: quy mô nhỏ hơn bách hóa và tạp cũng có nghĩa là nhiều-đa chủng loại nhưng trong NCKH, ta không thể dùng từ “tạp phân vị”).

Ex: Bách niên giai lão,… – cùng sống với nhau đến trăm tuổi

Nghĩa khác: to lớn như cây tùng cây bách ; cấp bách – urgency!

Phân là phân bố, phân chia, thường có tính quy luật, theo 1 dãy, 1 đoạn, 1 cụm,…

Vị là vị trí.

*Trong tiếng Anh, bách phân vị là Centile, viết đầy đủ là Percentile. Chúng ta thường gặp từ percent (per- trên, -cent: 100, gọi là %, 1 USD = 100 cent). Do đó, trong NCKH thì bách phân vị sẽ được mặc định là 100% về khoảng giá trị để tiện cho việc diễn đạt.

Định nghĩa chuẩn:

Bách phân vị là một khoảng giá trị có tần số tăng dần (tần số tích lũy) sau khi xử lý 1 dãy số liệu có thứ tự tăng dần. Bách phân vị được thể hiện qua biểu đồ tần số tích lũy với trục tung là % (0-100% được quy đổi từ tần số tích lũy) và trục hoành là dãy giá trị của các số hạng được sắp xếp tăng dần. (xem ảnh)

Số phân vị Pi (hay bách phân vị thứ i) là vị trí của một số hạng i trong một dãy số ( i là số nguyên và chạy từ 1 đến 99, chứ không phải từ 0-100 để diễn giải có ý nghĩa), dãy số này đã được xếp theo thứ tự tăng hay giảm dần để vị trí của số hạng có ý nghĩa. Số phân vị (bách phân vị thứ…) là thuật ngữ mà ta sử dụng để diễn giải trên lâm sàng.

Xem thêm: Dư 500 Triệu Có Nên Mua Vàng Thời Điểm Này Nên Mua Vàng Hay Gửi Tiết Kiệm?

Ngắn gọn hơn nữa:

Bách Phân Vị (BPV) là vị trí của một số hạng trong một dãy số hạng được phân bố có quy luật nhằm nói lên một-vài điều gì đó (xuống dưới sẽ biết).

*

Ví dụ cụ thể 2:

Một bé đến khám mới 8 tháng tuổi (trục hoành), nặng 10,5kg (trục tung) => tương ứng BPV thứ 97 => Kết luận: bé này thừa cân mất rồi rồi!

Tiếp đó… Khi bé thôi nôi (tròn 1 tuổi) thì cân nặng có 11kg giác => tương ứng BPV thứ 85 => Kết luận: bé “diet” thành công, không còn thừa cân nữa :3

Rồi đến 18 tháng, bé vẫn 11kg => BPV thứ 50 => Kết luận cân nặng của bé bình thường.

Đúng hay sai???

Chúng ta quên ràng còn 1 thuộc tính nữa của BPV cần chú ý đó là sự biến động. Hỏi kỹ thì bé thường xuyên bị tiêu chảy…

Ví dụ cụ thể 3:

Vợ em mang thai được 23 tuần 5 ngày, hôm nay đi siêu âm 4D ở BS A cho kết quả: đường kính lưỡng đỉnh 53mm,… Bác chẩn đoán: một thai sống trong lòng tử cung ở Bách phân vị 11 so với tuổi thai 23 tuần 5 ngày. Ông chồng cầm giấy siêu âm mang qua BS Tân hỏi “bách phân vị 11” là gì thế hở ông???

BS Tân từ tốn trả lời: sự phát triễn của thai nằm trong BPV từ 10-90 là bình thường anh ạ. Nếu 90 là thai phát triễn hơn mức bình thường (thai to, thường gặp trong bệnh lý ĐTĐ thai kỳ, sau này lúc chuyển dạ dễ bị kẹt thai).

Xem thêm: Thế Nào Là Tự Phụ Là Gì ?Từ Trái Ngược Với Tự Phụ?Giải Nghĩa?

p/s: điều kiện để sử dụng biểu đồ một cách chính xác:Đối tượng phải nằm trong dân số được nghiên cứu, khảo sátHọc thuộc và tôn trọng các mốc tính trên biểu đồ

Hiện nay VN chưa có biểu đồ tăng trưởng bào thai của riêng mình, tạm thời mượn của Tokyo. It’s so sad!

Ở các trường Đại Học Y Dược, mỗi năm đều có SV làm đề tài liên quan các thuộc tính này (số liệu sinh trắc của thai nhi, trẻ sơ sinh,…) khi bốc thăm trúng khoa Sản hay Nhi. Tuy nhiên, cỡ mẫu không đủ lớn và tính xác thực còn khiêm tốn nên những đề tài nghiên cứu đó sẽ đi vào… thư viện.